HOMESCHOOL HAY KHÔNG HOMESCHOOL: TRANH CÃI LÀM GÌ

HOMESCHOOL HAY KHÔNG HOMESCHOOL: TRANH CÃI LÀM GÌ?
Có lẽ đây là một trong những câu hỏi vô nghĩa nhất mà tôi từng được nghe (cũng như nhiều đề tài mà dư luận quan tâm, tôi có nhớ ngày trước có một câu hỏi “nóng hổi” được đưa lên báo: “Tốt thì được lợi gì?” Nó khiến tôi muốn đập đầu vào tường…)
Xin phép quay trở lại “chế độ” nghiêm túc. Xin phép cho tôi được chuyển sang chế độ nghiêm túc-mỉa mai cho hợp với nội dung post. 😉
Nếu đặt được câu hỏi này, thì chúng ta cũng nên đặt câu hỏi ngược lại mang tính tương đương: Đến trường hay không đến trường?
Một số lý do tôi cho rằng câu hỏi “homeschool hay không?” này hoàn toàn vô nghĩa là:
1 – Đây là lựa chọn của mỗi gia đình. Nếu tôi không nói với bạn “bạn có nghĩ cho con đến trường sẽ làm hỏng tương lai của con bạn không?” thì bạn cũng không nên đặt câu hỏi ngược lại mang ý nghĩa tương đương: “bạn giáo dục con tại nhà mà không nghĩ đến hậu quả à?” Mỗi gia đình có giá trị sống riêng, có các nguyên tắc đạo đức riêng, có lối sống và các chuẩn mực riêng. Chúng ta được chọn sống theo cách mà ta muốn. Vì vậy, đừng xen vào cách người khác sống, đặc biệt là cách họ giáo dục con.
Đã có những video quay cảnh những người bố, người mẹ đánh con thô bạo tại nơi công cộng. Theo tôi, đấy mới là lúc người ngoài cần can thiệp, nhanh và ngay lập tức. Nhưng khá buồn là dân tình chỉ đứng nhìn, cũng giống như tai nạn giao thông hay khi ai đó cần giúp đỡ.
Làm ơn đừng nhân danh “tôi lo cho bạn và gia đình bạn” để can thiệp.
2 – Mỗi gia đình có các mục tiêu giáo dục khác nhau. Khi bạn gửi con đến trường, bạn mặc định các mục tiêu giáo dục là do nhà trường tạo nên, bạn mặc định họ đúng, và bạn mặc định gia đình và con cái bạn chỉ việc theo.
Các gia đình homeschool BIẾT họ muốn gì, vì vậy họ mới dám chọn lựa con đường không ai đi. Bạn nghĩ chúng tôi chỉ quyết định vui vui sao? Trái với điều đó, tôi thấy lựa chọn gửi con đến trường dễ hơn nhiều: tất cả mọi người đều làm, bạn có thời gian để đi làm và chăm lo cho nhu cầu của mình nhiều hơn, và bạn thấy dễ chịu với quyết định của bạn – vì người xung quanh không ai phản đối.
Vì vậy, nếu bạn không biết bạn muốn gì và không muốn tham gia vào việc giáo dục con, không homeschool là một lựa chọn tốt cho bạn.
3 – Những gia đình chưa từng homeschool con KHÔNG có khả năng hiểu được homeschool là như thế nào. Họ nghĩ về kinh nghiệm đi học của họ, nghĩ về nhà trường, sử dụng những kinh nghiệm đó làm nguyên liệu thô để tưởng tượng ra cảnh homeschool con cái mình như thế nào, tưởng tượng ra những bất lợi và đủ thứ không hề có trong thực tế.
Đó là một cách tuyệt vời để phát huy trí tưởng tượng – tôi đồng ý – nhất là khi nhà trường đã lấy đi quá nhiều thời gian của mỗi chúng ta để phát huy khả năng tưởng tượng và sáng tạo. Mỗi tội, dùng không phải chỗ không phải lúc thì chẳng để làm gì. Cũng giống nhiều sản phẩm thừa thãi của tâm trí, những kiểu bàn luận đó tạo ra bất an.
Nếu bạn không thích bất an, đừng đi reo rắc bất an cho người khác. Xã hội chúng ta đang thiếu an, vậy hãy tưởng tượng theo cách tạo ra an.
4 – Một số thành phần công kích homeschooling mạnh nhất cũng giống như cac anh Hồi giáo cực đoan đem bom cảm tử đi phá hoại. Lý lẽ của những người này chẳng có mấy (cũng giống như các anh Hồi), nhưng bị nhấn chìm trong bể cảm xúc, vì cảm thấy những người chọn homeschool đang đe doạ sự sống còn của họ và con họ.
Tôi xin lỗi vì đã tỏ ra quá nguy hiểm, và có lẽ đã khá thành công? Tôi không có bom đâu.
5 – Nếu bạn cho rằng homeschooling chỉ là một phong trào vui vui – giống như những thứ vui vui khác được du nhập từ phương Tây, thì bạn chẳng hiểu gì cả.
a. Giáo dục con cái không phải là chuyện đùa. Có đùa thì tôi thấy hệ thống mới gọi là đùa dai. Bạn nên tìm hiểu về lịch sử phát triển của hệ thống giáo dục (như mô hình hiện tại được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới), tìm hiểu về các nghiên cứu khoa học mới nhất khẳng định xem trẻ em nên học kiểu gì là tốt nhất, và so sánh những khẳng định đó với các hệ thống ù lì.
b. Homeschooling đã tồn tại ở phương Tây 50 năm nay nay và đang tiếp tục phát triển mạnh.
c. Hệ thống giáo dục phương Tây đã phải thay đổi để thích nghi với sự thay đổi về định nghĩa giáo dục của một bộ phận cha mẹ. Ở Mỹ, các trường đại học mở cửa chấp nhận các trẻ em được homeschool như thường – vì họ nhận ra homeschooling là một cách giáo dục khác, một lựa chọn của cha mẹ với những thành quả tương đương, thậm chí vượt trội so với giáo dục đại trà.
d. Một thứ được du nhập từ phương Tây vì nó có giá trị, hoặc ít nhất vì nó có một sức hấp dẫn trong khi tình hình trong nước quá rối bời, không có giải pháp hay thiếu lựa chọn. Nếu bạn khó chịu với các thứ được du nhập, có lẽ bạn cũng nên bỏ cả bộ quần áo mà bạn đang mặc, vì nó không phải thứ truyền thống của Việt Nam.
6 – Việc phải cho trẻ em va chạm cho thật đau mới trưởng thành, phải chịu đựng thật nhiều, là suy nghĩ của người không hiểu biết về vai trò của yêu thương, cũng như không hiểu tác hại của căng thẳng, đối với sự phát triển của trẻ em. Tài liệu có rất nhiều, mong các bạn tự tìm đọc và tự suy nghĩ cho mình.
* * *
Nói đến đây, tôi không hề có ý nói rằng homeschooling là lựa chọn tốt nhất và nó phải thay thế giáo dục đại trà. Đó là dạng suy nghĩ trắng đen của học sinh cấp 1. Học sinh cấp 2, cấp 3 đã đủ khả năng nhận thức để suy xét vấn đề trên nhiều khía cạnh (nhưng có được hướng dẫn và được tạo cơ hội để phát triển khả năng hay không là chuyện khác).
Điều tôi muốn nói là: có rất nhiều lựa chọn.
Khi bạn lựa chọn cho gia đình bạn, hãy cân nhắc: Đây có thực sự là lựa chọn sẽ giúp được cho sự trưởng thành của cả tôi và con tôi, một hướng đi mà tôi cảm thấy đúng nhất vơi tôi?
Đừng lựa chọn vì xã hội lựa chọn, đừng lựa chọn vì sợ, đừng lựa chọn vì một sự bảo đảm đâu đó ở tương lai.
Nếu bạn chọn homeschool, hãy chọn vì tự bạn thấy đó là cách bạn muốn làm, vì bạn tự tin, vì bạn luôn sẵn sàng tự học và đối mặt với thách thức. Và dù bạn chọn gì đi nữa, dù là gửi con đến lớp, hãy làm tốt nhất trong khả năng của bạn, hãy tỉnh táo để biết điều gì làm nên một con người và điều gì không.
Đừng mất thời gian tranh cãi để chỉ đường cho người khác. Mỗi con người đang ở trên một hành trình riêng, hành trình mà chính mỗi người cũng không hiểu hết.
Nguyên tắc của tôi là tôn trọng và yêu thương. Nếu bạn không có nguyên tắc đó, tôi cũng hoàn toàn hiểu.
ps. bạn nào muốn comment tranh cãi ở dưới, tôi xin phép không trả lời.

15 Comments